آیدا در خشت خام

نوشته شده در قسمت : دسته‌بندی نشده توسط : آیدا-پیاده

این یک بازی وبلاگی است به دعوت بهمن‌دارالشفایی که نام و فامیل خود را تفسیر یا تحلیل یا این کاری که من در زیر خواهم کرد بکنیم. من از نام فامیل گذشتم و صرفا به اسم کوچکم پرداختم. بدانید که این یک بازی است و جز بازی هیچ سندیت دیگری ندارد.

نام کوچک من آیداست. اسم خوبی‌ست دوستش دارم.هربارکسی صدایم می‌زند از آوای اسمم لذت می‌برم. اگر اسمم آیدا نبود دوست  داشتم لیلی بود. جز لیلی هیچ نام دیگری نیست که برای من بر آیدا بچربد.

اگر بخاطر داشته باشید من طباطبایی ترکم. یعنی دورگه. هم از سمت مادر و هم از سمت پدر.  اسم من را مادرم وقتی پابه ماه بوده و رفته بوده دم آمادگی  دنبال دایی کوچکم ( مادر و دایی فاصله سنی شایان ذکری دارند که از این نظر باید به مادربزرگ من تبریک گفت ) می شنود. بنابرگفته خودش دایی من داد می زند “‌آیدا خداحافظ”‌و مادرم می‌بیند که آیدا دختری بور و گیسو کمند و زیباست. در خانواده ما یک چیز خوبی رسم است که فکر می‌کنند اگر اسم زیبارویان/دانشمندان/دکترها را روی بچه بگذاری بچه ممکن است همانطور بشود. یعنی به نام بیشتراز ژن باور دارند. برای همین من اگر می توانستم به نام بردپیت مولایی برای  پسرم شناسنامه بگیرم دریغ نمی‌کردم.

مادرم نام آیدا را با پدرم مطرح می کند و نام من تصویب می‌شود.تنها مشکل مادرم این بوده که من روزی اگر زن بزرگی برای خودم شدم چگونه با این اسم می توانم سرم را بالا بگیرم. سال پنجاه و هقت مادرم معتقد بود آیداخانم خیلی خوب صدا نمی‌دهد. مثلا  محبوبه‌خانم یا فرح‌خانم خیلی سنگین و رنگین صدا می‌دهند ولی آیداخانم خیلی واقعی نیست. می‌گوید چندبار با صدای بلند با خودش گفته آیداخانم شما هم نمی‌زنید؟ آیداخانم بفرمایید بالا توروخدا؟ وهربار دیده است که جمله درست صدا نمی‌دهد. جالب این است در اواخر سال نود من کماکان معتقدم آیداخانم خوب صدا نمی‌دهد و خوب خوشحالم که هنوز کسی انقدر احترام برای من قائل نیست که آیدا خانم صدایم کند. بی‌شک یکی از دلایل موافقت بی‌قید و شرط با اسم آیدا جز احتمال شبیه شدن من در آینده به آیدا زاغ و بور و خرمن گیس معنی دادن آیدا در زبان ترکی هم بوده است.
تا مدتها به من می‌گفتند اسم‌ت یعنی “در ماه”. آی‌دا در زبان ترکی  یعنی درماه. معمولا هم برای جملاتی که برای اطلاع رسانی در مورد حقوق و اجاره ساخته شده‌اند به کار می رود. خیلی کم پیش آمده که یک ترک آی‌دا به معنی در ماه‌ی که دور کره زمین می‌گردد بکار ببرد. مگر اینکه آن ترک در حال صحبت کردن از آرمسترانگ یا عکس خمینی باشد. در تمام کودکی من بارها می‌شنیدم که کسی گفت “آیدا” و من ساده‌لوحانه می‌گفتم بله. و جواب می‌آمد که باتو نبودم. خیلی طول کشید که فهمیدم در خانه کارمندی ما از دویست بار که می‌گویند آی‌دا سه بارش من مخاطب بحثم.باقی بحث قسط و وام و حقوق و خرجی خانه است.

بعدها پدرومادرم با افتخار زیاد به من گفتند که نامت اسم یکی ملکه مصری بوده است و یک اپرا. گویا یکی از همکاران پدرم قبل از گوگل خیلی شانسی نام من را کد‌گشایی کرده است. والدین من خیلی شانس آوردند که اسم‌م یک برند معروف کاندوم یا یک روش اخته‌سازی گاوهای هلندی نبود. چون وقتی جریان اپرا را کشف کردند کار از کار گذشته بود و من حدودا ده ساله بودم.  سوادم که بیشتر شد فهمیدم آیدادرآینه وجود دارد. و یک آیدا هم در سمفونی مردگان خودش را آتش می‌زند.دیگر شروع کردم به اسمم حس افتخار کردن. اسم‌م جز آوای خوش در ادبیات هم کسی بود برای خودش. حالا فرضا رماتیسم داشت و خودسوزی کرد. ولی خوب همان که رفته بود در سمفونی مردگان و خلوت شاملو برای من بس بود.

بعد از مهاجرت تا مدتی خوشحال بودم. چون اسم من خ. ندارد و انگلیسی زبانها و حتی چینی‌ها هم از تلفظ‌‌ش سربلند بیرون می‌آیند. بقول ادبیات  زرد این شادمانی دیری نپایید و خیلی زود فهمیدم که آیدا در فرهنگ کانادا  یک اسم منسوخ شده است. معادل بی‌بی سکینه یا زلیخا یا حتی فروزان! اگر سریال مَدمِن را دیده باشید با شخصیت منشی پیر آقای دریپر به نام آیدا آشنایی دارید. همان کارمند پیری که سرمیز کار خود می‌میرد. خود سریال دارد پنجاه سال پیش را تصویر می کند و این خانم آیدا در پنجاه سال پیش هفتاد-هشتاد ساله است. خودتان حدیث مفصل را بخوانید. که هرکه به من می‌رسد می‌گوید اسم خاله مادربزرگم آیدا بود.چشم‌ی هم تر می‌کند. اسم زن اول پدربزرگم آیدا بود. همه آیدا‌ها اینور مرده‌اند! یا دیگر اسم‌شان را بخاطر نمی‌آورند و من و چند آیدا ایرانی و یک آیدا فیلیپینی دیگر اسم آیدا را برای خطاب کردن یک آدم زنده در این مرز و بود احیا کرده ایم گویا.

بعد از مهاجرت خیلی زود یاد گرفتم  در جواب چرا اسمت آیداست بگویم پدرومادرم طرفدار  وردی بوده‌اند. جدی حوصله توضیح دادن مفهوم انتزاعی ” در ماه”‌و نقش آیدا بر ادبیات دهه چهل را ندارم. اگر مهاجرت یک حسن داشته باشد بی‌شک آن این است که شما می توانید در مورد خودتان و کشورتان و اسم‌تان و فامیل‌تان هرکذبی که بخواهید تحویل جامعه بدهید. و هرکس فکر می‌کند پدرمن دیوانه اپرا نبوده‌است  برود خودش تحقیق کند.

پ.ن. (‌با تشکر از م.ناصری) گویا همانقدر که آیدا در خارج از ایران منسوخ است  داخل ایران اسم پرطرفداری است. خوشحالم که حداقل در یک جای دنیا من خیلی شیک و جلوتر از زمان خود هستم.

 

 

۴۰ نظر

  1. هدیه گفته است :

    خیلی بامزه نوشته بودی آیدا، حسابی خندیدم :) نمیخوای تو کالسکه رو دلایل اسم ایلیا رو هم تجزیه تحلیل کنی؟

    اسفند ۲۱م, ۱۳۹۰ در ۹:۰۵ ب.ظ

  2. leili گفته است :

    esme man leili e kheili hal kardam :D

    اسفند ۲۱م, ۱۳۹۰ در ۱۱:۰۴ ب.ظ

  3. سارا گفته است :

    حالا مثلن ما که اسممون در همه جای دنیا خیلی هنوز هم رایج است کجای دنیا را گرفته ایم مثلن ؟

    اسفند ۲۱م, ۱۳۹۰ در ۱۱:۴۳ ب.ظ

  4. ناهید گفته است :

    برد پیت مولایی:)

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۱۲:۱۷ ق.ظ

  5. دودکش پاک کن گفته است :

    اسم من هم شهرزاد است آیدا.سال ۵۶ سریالی در ایران پخش می شده که اسم شخصیت اصلی آن شهرزاد بوده من سال ۵۵ بدنیا آمدم و تا جایی که یادم هست مادرم همیشه بخشی از زندگیش صرف این شده که به دیگران توضیح بدهد نام من ربطی به آن سریال نداشته و او تحت تاثیر هیچ مدیایی این نام گذاری را انجام داده.خوشحالم لااقل چیزی دارم که مادرم به آن افتخار کند.

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۵:۴۷ ق.ظ

  6. baran گفته است :

    man ham gharar bood aida basham, mamanam tork hast vali niloofar shodam, vali in har do ra kheily doost daram, aida va niloofar

    be nazaram aida besyar khosh tanin, va ba aeasalt ast. harfy darad baraye goftan gooya, hamishe barayam taze ast

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۵:۵۶ ق.ظ

  7. amelie گفته است :

    من همیشه فکر میکردم آدم اسمش آیدا باشه باید خیلی خوشحال باشه که تو خارج اسمش راحت تلفظ میشه…

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۶:۰۶ ق.ظ

  8. مهدى گفته است :

    اسم یک دوست ژاپنى من هم آیدا است به زبان ژاپنى آیدا یعنى میان و وسط دو چیز.

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۶:۴۹ ق.ظ

  9. من را به نام کوچکم صدا بزنید « آلوچه خانوم گفته است :

    [...] دنبال این پست و این و این از قدری از نام و نام‌خانوادگی‌ام می‌نویسم , یک وقت [...]

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۱۲:۱۰ ب.ظ

  10. aida گفته است :

    kheyli khoob bood….cheghadr ashnaa bood;)

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۱۲:۵۴ ب.ظ

  11. Bahar گفته است :

    آیدا خانوم!

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۱:۳۵ ب.ظ

  12. مهسا گفته است :

    منم همیشه دوست داشتم اگه یه روزی دختردار شدم اسمشو آیدا بذارم. خوب شد این توضیحات جامع رو دادی :) ;)

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۱:۴۵ ب.ظ

  13. ویدا گفته است :

    آیدای وردی با آیدای مد من دو تا اسم مختلفند، یعنی همصدا هستند ولی نوشتن و ریشه شون فرق می کنه. تو اسمت رو مثل آیدای وردی می نویسی. ولی اون یکی آیدا که دمده شده ریشه آلمانی داره و معنی سعادتمند یا شاد می ده.

    اسفند ۲۲م, ۱۳۹۰ در ۶:۵۱ ب.ظ

  14. مهرک گفته است :

    خیلی خوشحالم دوستت دعوتت کرد به بازی واگرنه ما که وی پی ان خریدیم تو رو بخونیم باید یک ماه و نیم دیگه هم سماق میمکیدیم . اخه ایدا خانم در ماه فکری بکن برای ما که پول میدیم تو رو بخونیم . انصاف داشته باش و هر دو هفته یک چیزی بنویس جون بچت

    اسفند ۲۳م, ۱۳۹۰ در ۲:۳۵ ق.ظ

  15. مصطفی گفته است :

    قبل از این که برسم به جایی که خودت گفتی به این فک کردم، آیدا…
    آیدا در آینه…
    احمد شاملو…

    اسفند ۲۳م, ۱۳۹۰ در ۳:۴۵ ق.ظ

  16. رضا گفته است :

    :)
    متن فرح بخشی بود. :)
    فقط ذکر این نکته خالی از لطف نخواهد بود که نام دخترانه آیدا در ترکی به معنی در ماه نیست.
    آیدا یعنی زیبا مثل ماه.

    اسفند ۲۳م, ۱۳۹۰ در ۴:۰۷ ق.ظ

  17. کیقباد گفته است :

    به قول بعضی دوستان پست فرح بخشی بود اما …
    اما داغ دل خیلی ها را تازه کرد !
    چقدر می شود از این داغ نوشت اما آدم داغدیده کجا حوصله دارد بنویسد . همین که اینجا را بخواند و داغ دلش تازه شود برایش بس است !
    فقط از قول این داغدیدگان عرض کنم که برخی از ایشان اگر چه ممکن است پدر و مادر و حتی در برخی موارد پدر بزرگ یا مادربزرگ و شاید عمو و دایی و عمه و خاله و هر کسی که این داغ را بر دل آنها نهاده و این نام ! را بر آنها گذارده ، بخشیده باشند و کلن بیخیال ماجرا شده باشند اما ….
    اما بد داغی به دل دارند !
    اینستکه ای کاش ره و رسم نوشتن از نام ، بویژه نوشتن از نام کوچک از جهان ور افتد تا داغ دل تازه نکند .
    اما چه می شود کرد . به ایندسته از دوستان ، داغدیدگان ، باید عرض کرد از قدیم گفته اند دارندگی و برازندگی !
    نام خوب دارند ، پزش هم می دهند . به ما چه ؟!

    اسفند ۲۳م, ۱۳۹۰ در ۴:۴۵ ق.ظ

  18. mUg گفته است :

    سعی کردم نگاهم جامع باشه :)

    اسفند ۲۳م, ۱۳۹۰ در ۴:۴۹ ق.ظ

  19. خانم شین گفته است :

    عالی بود آیدا. کیف کردم از خوندنش

    اسفند ۲۳م, ۱۳۹۰ در ۶:۵۶ ق.ظ

  20. محسن گفته است :

    الان اسم های تخیلی و آنچنانی بشدت مد شده…همکارم اسم بچه شو گذاشته کمراس kamras…با تعجب گفتیم: آخه “کم راس ” رو دیگه از کجات درآوردی اصلا معنی اش چیه؟ گفت نمیدونم همینجوری خوشم اومد … البته میخواستم بذارم زاوش zavosh! خانم موافقت نکردن.

    اسفند ۲۴م, ۱۳۹۰ در ۱۲:۰۷ ق.ظ

  21. ت.ع گفته است :

    بیست آیدا خانوم. بیست. ماچ بده.

    اسفند ۲۴م, ۱۳۹۰ در ۲:۲۱ ق.ظ

  22. آیدا گفته است :

    آپرای وردی فارسی اش آیدا نیست، عائده است. از این رو کسی که اسمش آیداست نمی تواند اسمش از اپرای عائده آمده باشد.

    اسفند ۲۴م, ۱۳۹۰ در ۲:۲۹ ق.ظ

  23. لیلا گفته است :

    سلام…
    آیدا خانوم شاید خیلی خوب درنیاد اما آیدا جوون خیلی خوبه…

    اسفند ۲۴م, ۱۳۹۰ در ۲:۳۳ ق.ظ

  24. ویدا گفته است :

    اپرای وردی عربیش عائده است. فارسیش حتما باید عین عربیش باشه؟

    اسفند ۲۴م, ۱۳۹۰ در ۹:۱۸ ق.ظ

  25. فریبا گفته است :

    سلام جالبه معمولا پدر و مادرها اسم بچه هاشون را یک دفعه ای انتحاب میکنند. مثل اسم خودم که مادرم میگه یک دفعه رفته بوده خرید و یکی دخترشو صدا میکنه فریبا و از این اسم خوشش میاد و اسم منو میذاره فریبا البته من اسم خودم را خیلی دوست دارم و بنظر من اسم آیدا هم اسم خیلی قشنگیه وقتی این اسم را می شنوم بنظرم یک خانم قد بلند لاغر اندام و با چشمانی درشت و سیاه توی نظرم میاد البته با موهای بلند و سیاه و افشان به دورش

    اسفند ۲۴م, ۱۳۹۰ در ۳:۳۶ ب.ظ

  26. اردیبهشت گفته است :

    یکی از بهترین نوشته هات بود.مرسی.خیلی عالی بود.

    اسفند ۲۴م, ۱۳۹۰ در ۱۱:۲۲ ب.ظ

  27. اردیبهشت گفته است :

    ضمنا اسمت خیلی شیکه…حتی هنوز هم.

    اسفند ۲۴م, ۱۳۹۰ در ۱۱:۳۴ ب.ظ

  28. یگانه گفته است :

    راستش تا جایی که من می دانم به شما که طباطبایی ترک هستید دو رگه نمی گویند. دورگه ها کسانی هستند که پدر و مادرشان از دو قوم یا نژاد یا رنگ پوست و یا ملیت وووو مختلف هستند.
    ــــــــــــــــــــــــــــ
    ساده شدی؟ مادر من متولد تبریز و پدرم متولد اردبیل است. آن دو انقدر شهرهای‌شان را متفاوت از هم می‌دانند ( زبان و فرهنگ و …) که من کاملا خودم را یک دو رگه می‌دانم. یک رگ اردبیل‌ی یک رگ تبریزی

    اسفند ۲۵م, ۱۳۹۰ در ۱۰:۲۶ ق.ظ

  29. دوست گفته است :

    ما که همیشه این وبلاگ رو میخونیم نفهمیدم اخر ایدا متولد چه دهه ای هستند ۴۰ ۵۰ ۶۰ همه ی اینها را گفته تا حالا
    ____________________________
    من متولد دو آبان هزار و سیصدوپنجاه و هفت‌ام

    اسفند ۲۶م, ۱۳۹۰ در ۲:۲۴ ق.ظ

  30. تیر گفته است :

    چه عجب بابا…اصلا دل این وبلاگ پوسید از بی پستی.
    منم موافق آیدا هستم. خیلی قشنگه. خوش به حال شما.

    اسفند ۲۷م, ۱۳۹۰ در ۶:۰۳ ق.ظ

  31. هیژان گفته است :

    اسم خیلی زیبایی دارید و تفسیر خیلی جالبی.اسم خود من همیشه به قدری برای شنونده عجیب و غیر قابل فهم بوده که تا همین چند سال پیش هربار کسی من رو صدا میزد کلی زجر می کشیدم و تازه چند سال هستش که بهش عادت کردم!!! و افتخار می کنم.هنوز شک دارم هیژان واقعا یه اسم دخترونه باشه .به هر حال با توجه به معنی اسمم (ارزشمند و شایسته) در حال حاضر خودم رو با تمام وجود مدیون انتخاب منحصر به فرد خانواده ام می دونم و خیلی خوشحالم

    اسفند ۲۷م, ۱۳۹۰ در ۷:۰۱ ق.ظ

  32. مژده گفته است :

    نوشته فوق العاده ای بود. پرفکت!

    اسفند ۲۸م, ۱۳۹۰ در ۱۲:۴۴ ق.ظ

  33. لادن گفته است :

    عالی. کیف کردم.

    فروردین ۳م, ۱۳۹۱ در ۶:۴۷ ق.ظ

  34. دوست گفته است :

    بله اخه یه بار فرمودید با ایدین ۹ سال تفاوت سنی داری یادته تو ماجرای تلویزیون قدیمی فینگر تاچ تون

    فروردین ۷م, ۱۳۹۱ در ۴:۱۴ ب.ظ

  35. آیدا گفته است :

    یکی از دلنشین ترین نوشته هایی بود که بعمرم خوندم ! چون دقیقا جز به جز اِش رو درک کردم .ترک بودن طباطبایی و بله گفتن های بین صحبت های قسط و وام ماهیانه پدر مادرم ! تازه اینجا هم توی سیدنی چون ” ر” رو تلفظ نمیکنن وقتی میخوان بگن ” ایدر ” میگن “آیدر ” و اون ر آخر رو نمیگن در نتیجه میشه آیدِ و من اینجا هم طبق معمول روزانه چندین بار اگر جواب هم ندم حداقل سرم رو بر میگردونم که ببینم کسی صدام میکنه یا نه !
    یه روز مادر یکی از شاگردام اومد و بهم گفت که اسم مادرِ بزرگ مادرش آیدا بوده که براشون خیلی زن ارزشمندی بوده ! و دقیقا اونجا من حس شوکت الملوک یا قمر التاج به اسمم بهم دست داد ! بدبختی اینکه هیشکی هم آیدای آیدا صدا نمیکنه ! همه میگن اِیدا .از همه بدتر هم اینکه چون محضر داری که عقد من و ایلیا ( همسرم ) رو خوند فامیل بود خواست خیلی لطف کنه توی شناسنامه ایلیا قسمت اسم همسر اسم من رو” آیداخانوم” نوشته!!! من قصد دارم تا آخره عمرم نفرینش یکنم، چون تازه اسم آقای شوهر رو توی شناسنامه من ” مهندس ایلیا ” نوشته !!! آخه مسخره تر از این لطف وجود داره ؟؟؟

    به هر حال تو بهترین نویسنده دل ِ منی ! تو یکی از عالی ترین آیدا های زنده روی زمینی

    فروردین ۱۷م, ۱۳۹۱ در ۹:۳۵ ب.ظ

  36. آیدا گفته است :

    من هم آیدا هستم و تو ایران زندگی میکنم ….. الان که فکر میکنم، دلم نمیخواد اسمم هیچ چیز دیگه ای بجز آیدا باشه! میشه گقت به اسمم افتخار میکنم و اسممو هر کسی به زبون میاره کلی لذت میبرم!

    فروردین ۱۸م, ۱۳۹۱ در ۸:۱۱ ق.ظ

  37. ely گفته است :

    بسیار زیبا بود آیدا جان
    اسم دختر من هم آیدا ست,یکهویی انتخاب نکردم با دقت و وسواس از تو کتاب اسم جستم..اونجا نوشته بود معنیش رو _چیزی که آقا رضا فرمودن_زیبا مثل ماه , دختری در ماه_ اما اولین چیزی که منو جذب این اسم برای دخترم کرد خوش طنین بودنش بود بعد هم با حرف “آ” شروع میشد اولین حرف الفبا برای اولین بچه ی الی
    الان دیگه آیدا برای من عشق و زندگیه خیلی فرقی نداره که بقیه چی معناش کنن..آیدا و پریا فرشته های زندگی مادر
    ۱۶/۲/۱۳۵۷ همسنیم.

    فروردین ۲۵م, ۱۳۹۱ در ۱:۵۵ ق.ظ

  38. دوست گفته است :

    اخه تو یکی از پستها نوشته بودی من۱۲ سالم که بود ایدین ۴ ساله بودپس الان اختلاف ۸ ساله
    ایدین ۵۹ هست تومیشی ۵۰ یا ۵۱

    فروردین ۳۱م, ۱۳۹۱ در ۲:۰۳ ب.ظ

  39. شهریور گفته است :

    =)) تا حالا به این فکر نکرده بودم که خمینی در اسم ما متجلی شده :)) … گویا این مناسک وردی/شاملو برای اجمعین آیدا های ایران تجلی داره

    خرداد ۱۸م, ۱۳۹۱ در ۸:۳۹ ب.ظ

  40. شهریور گفته است :

    پ.ن : جالب تر این که من سه آیدای دیگرو می شناسم که اسم پسرشون ایلیاست و همسرشون هم موزیسینه، و از قضا خودم هم تصمیم دارم اسم فرزندم و اعم از دختر یا پسر بذارم ایلای که در ترکی و عبری و لاتین معنی بده! همونجور که ملاحظه می فرمایید اسم شما شاید به اندازه ی ژن در چهره تأثیر نداشته باشه، اما گویا در سرنوشت چندان هم بی تأثیر نیست!

    خرداد ۱۸م, ۱۳۹۱ در ۸:۴۳ ب.ظ

دیدگاهتان را بنویسید :